UPADEK DROBNYCH SKLEPÓW I BEZROBOCIE W MIASTACH

Supermarkety osiągnęły dzisiejszą pozycję eliminując z rynku drobnych kupców. Tylko w latach 2010-2015 upadło w Polsce około 40 tysięcy małych sklepów spożywczych (link, s. 5). Oczywistością jest, że małe sklepy – spożywcze, ale także księgarnie, sklepy z AGD czy ubraniami – przegrywają nierówną walkę z sieciowymi sklepami oferującymi „wszystko” pod jednym dachem i wymuszającymi na dostawcach i regulatorach korzystne dla siebie warunki do działania. Supermarket łączy dużą sprzedaż z relatywnie małym zatrudnieniem. W efekcie, wypieranie drobnego handlu skutkuje zwiększeniem bezrobocia i wyzysku pracowników sektora. Beznadziejne warunki pracy w supermarkecie doprowadziły do oddolnej mobilizacji.

Słynna była sprawa Łopacka przeciwko Biedronce, w której sąd stwierdził, że sieć łamała prawa pracownicze, m.in. czas pracy był niezgodny z ewidencją, a obsada sklepu była zbyt mała, by mogła wykonać wszystkie obowiązki, pracownice przeładowywały i ciągnęły ważący ponad normy towar na wózkach ręcznych, a nie elektrycznych (link). Supermarkety twierdzą, że warunki pracy uległy poprawie, ale bunt przeciwko wyzyskowi trwa – spór zbiorowy trwa obecnie w TESCO (link), pojawiają się też kolejne historie oszukanych i wykorzystywanych pracowników (np. tutaj).

Dzięki maksymalizacji wyzysku zatrudnienie w supermarkecie jest o wiele niższe niż w mniejszych sklepach. Szacunki z Polski wskazują, że wzrost udziału wielkich sieci w rynku dystrybucji żywności o 1% – kosztem małych sklepów – przekłada się na likwidację co najmniej 5 tysięcy miejsc pracy (link, s. 4).

Konsumenci tracą możliwość wyboru miejsca zakupów i przedsiębiorstw, które chcą wspierać. Za kilka lat w małych miejscowościach czy dzielnicach będzie tylko jeden lub dwa supermarkety, mające monopol na sprzedaż artykułów spożywczych i swobodę dyktowania cen. Likwidacja konkurencji będzie możliwa przede wszystkim dzięki dumpingowym cenom, ale także agresywnej reklamie i promocji wizerunku wygodnego sklepu (artykuł opisujący całościowo zjawisko supermarketyzacji w zachodniej Europie: link).